Kefil Olduğum Kredi Ödenmezse Ne Olur? 155 Bin TL Size Kalabilir

Kefil olduğunuz kredi ödenmezse banka borcun tamamını sizden isteyebilir. Bankalar tüketici kredilerinde kefili çoğunlukla müteselsil kefil olarak imzalatır; bu durumda banka, borçlu ödemeyi geciktirip ihtar sonuçsuz kalınca önce borçluya icra açmak zorunda kalmadan doğrudan size başvurabilir. Sorumluluğunuzun üst sınırı, sözleşmeye kendi el yazınızla yazdığınız azami miktardır.

Aşağıda kefil olduğunuz kredi ödenmediğinde hangi sırayla ne olduğunu, bankanın sizden ne kadar isteyebileceğini 200.000 TL'lik bir örnekle ve ödediğiniz parayı borçludan nasıl geri isteyebileceğinizi Türk Borçlar Kanunu (TBK) maddeleriyle anlatıyoruz.

Adi kefil mi, müteselsil kefil mi? Fark neden önemli?

Kefaletin türü, bankanın size ne zaman gelebileceğini belirler. Türü, imzaladığınız sözleşmede el yazınızla yazdığınız ifadeden anlarsınız.

Müteselsil kefalette "önce borçluya gitsinler" deme hakkınız yok. Banka, borçluyla aynı anda size de ödeme ihtarı gönderebilir.

Kefil olduğum kredi ödenmezse adım adım ne olur?

İhtiyaç ve taşıt kredisi gibi tüketici kredilerinde süreç genellikle şöyle işler:

1. Taksit gecikir. Borçlu temerrüde düşer; gecikme faizi işlemeye başlar.
2. Muacceliyet uyarısı. Banka, borcun tamamını isteyebilmek için borçlunun art arda en az iki taksidi ödememiş olmasını beklemek ve en az 30 gün süre veren bir uyarı göndermek zorundadır (6502 sayılı Kanun m.28).
3. Kefile başvuru. Müteselsil kefalette gecikme ve sonuçsuz ihtardan sonra banka size başvurabilir.
4. İcra takibi. Ne borçlu ne kefil öderse banka ikiniz hakkında da takip başlatabilir. Takibin ne zaman ve nasıl başladığını kredi borcu ne zaman icraya düşer yazımızda anlattık.
5. Haciz. Takip kesinleşirse maaşınıza ve mallarınıza haciz gelebilir. Maaştan ne kadar kesileceğini maaşa haciz gelirse ne kadar kesilir yazımızda örnekle hesapladık.

Borçlu anaparayı ya da faizi altı ay geciktirirse banka bunu kefile bildirmek zorundadır; siz isterseniz de borcun kapsamı hakkında her zaman bilgi vermelidir (TBK m.594). Bildirim yapılmazsa banka, bundan doğan zararınız kadar size karşı hak kaybeder.

Banka kefilden ne kadar isteyebilir? 200.000 TL'lik örnek

Kefilin sorumluluğunun üst sınırı, kefalet sözleşmesinde yazan azami miktardır (TBK m.589). Bu sınır içinde kefil şunlardan sorumludur: asıl borç ve borçlunun temerrüdünün yasal sonuçları, banka size zamanında bildirmişse borçluya karşı yaptığı takip masrafları ve işlemiş bir yıllık ile işlemekte olan yıla ait akdi faizler.

Aşağıdaki örnek varsayımsaldır: 200.000 TL ihtiyaç kredisi, 24 ay vade, aylık %3,50 faiz. Faize %15 KKDF ve %15 BSMV eklenerek hesaplandı.

Borçlu 9. ve 10. taksiti ödemez, banka 30 günlük muacceliyet uyarısı gönderir ve borç muaccel olursa, kalan borcun hesabında gelecek ayların faizi, komisyonu ve benzeri masrafları dikkate alınmaz (6502 m.28). Yani bankanın isteyeceği tutarın çekirdeği kalan 16 taksitin toplamı (yaklaşık 221.861 TL) değil, kalan anapara (yaklaşık 155.212 TL) olur; buna ödenmemiş iki taksit dönemine ait faiz, gecikme faizi ve takip masrafları eklenir. Sözleşmedeki azami miktar örneğin 260.000 TL ise bu tutarın tamamı kefil olarak sizden istenebilir. Gecikme faizinin kaç lira tutacağını kredi gecikme faizi hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

Kefil olarak ödediğim parayı geri alabilir miyim?

Evet, kanun bunun yolunu açıyor ama paranın geri gelmesi borçlunun ödeme gücüne bağlı.

• Halefiyet (TBK m.596): Bankaya ne kadar öderseniz o ölçüde bankanın haklarına geçersiniz. Bu hakları asıl borç muaccel olunca kullanırsınız; borçluya karşı takip başlatabilirsiniz.
• Borçluya bildirim (TBK m.597): Ödeme yaptığınızı borçluya bildirmek zorundasınız. Bildirmezseniz ve borçlu habersiz olarak bankaya bir de kendisi öderse, borçluya rücu hakkınızı kaybedersiniz.
• Erken önlem (TBK m.595): Borçlu temerrüde düşmüşse ya da mali durumu belirgin bozulmuşsa, borçludan güvence vermesini, borç muaccel olmuşsa sizi borçtan kurtarmasını isteyebilirsiniz.
• Ödemeyi kabul ettirme (TBK m.593): Borç muaccel olduktan sonra bankadan ödemenizi kabul etmesini her zaman isteyebilirsiniz. Erken ödemek, gecikme faizinin büyümesini durdurur.

Birden fazla kişi aynı borca müteselsil kefil olduysa her biri borcun tamamından sorumludur; borcu ödeyen kefil, diğerlerine payları oranında rücu edebilir (TBK m.587).

Kefalet geçerli mi? Şekil ve eş rızası şartları

Kefalet sözleşmesinin geçerli olması için kanunun aradığı şartlar sıkıdır:

• Yazılı şekil ve el yazısı (TBK m.583): Sözleşme yazılı olmalı; azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefilseniz bu sıfat sizin el yazınızla yazılmalıdır. Sonradan sorumluluğunuzu artıran değişiklikler de aynı şekle uyulmadıkça geçersizdir.
• Eş rızası (TBK m.584): Evliyseniz, mahkeme ayrılık kararı ya da yasal ayrı yaşama hakkı yoksa, kefil olabilmeniz için eşinizin yazılı rızası gerekir; rıza en geç sözleşme anında verilmiş olmalıdır. Ticari işletme sahipleri ve esnafın mesleki kefaletleri gibi bazı istisnalar var.
• On yıl sınırı (TBK m.598): Gerçek kişinin verdiği kefalet, sözleşmenin kurulmasından itibaren on yıl geçince kendiliğinden sona erer; uzatma ancak yazılı ve şekle uygun bir açıklamayla mümkündür.
• Asıl borç sona erince (TBK m.598): Borçlu borcu kapatırsa, hangi sebeple olursa olsun kefilin borcu da biter.

Bu şartlardan birinin eksik olduğunu düşünüyorsanız, takibe itiraz sürelerini kaçırmadan bir avukata danışın. Bu yazı hukuki tavsiye değildir.

Kefil olmak kredi başvurularımı etkiler mi?

Bankalar kredi verirken sadece kendi borcunuza değil, mevcut risklerinize de bakar. Kefil olduğunuz bir kredinin bankaların gördüğü kayıtlara nasıl yansıdığını, kendi Findeks risk raporunuzdan kontrol edebilirsiniz. Kefil olduğunuz kredi gecikmeye düştüğünde ise sorun artık bir kayıt meselesi olmaktan çıkar: banka ödemeyi sizden ister ve ödenmezse takip sizin adınıza da açılabilir. Kayıtlarınızı ve notunuzu görmek için kredi güven raporu sayfamıza bakabilirsiniz.

Kefil olmadan önce nelere bakmalı?

Kefalet bir iyilik gibi görünür ama hukuken borcu üstlenmektir. İmzadan önce şu soruları sorun:

1. Azami miktar ne? Sözleşmeye el yazınızla yazacağınız tutarı, kendi bütçenizle ödeyebilir misiniz?
2. Adi mi, müteselsil mi? Müteselsil kefalette banka borçluyu beklemeden size gelebilir.
3. Borçlunun taksiti gelirine uygun mu? Aylık taksiti ihtiyaç kredisi hesaplama aracıyla birlikte hesaplayın.
4. Ödeme takibini nasıl yapacaksınız? Borçludan her ay ödeme bilgisi istemek, gecikmeyi bankanın ihtarından önce öğrenmenizi sağlar.

Şimdi ne yapmalı?

1. Sözleşmenizi bulun: Kefalet türünü (adi/müteselsil), azami miktarı ve kefalet tarihini kontrol edin. On yıl dolmuş mu, bakın.
2. Borcun güncel durumunu bankadan isteyin: TBK m.594'e göre banka, borcun kapsamı hakkında isteğiniz üzerine bilgi vermek zorunda. Kaç taksit geciktiğini ve muacceliyet uyarısı gönderilip gönderilmediğini öğrenin.
3. Gecikme maliyetini hesaplayın: Kredi gecikme faizi hesaplama aracıyla gecikmenin her ay ne kadar büyüttüğünü görün; erken ödemek mi, takibe itiraz mı daha mantıklı, bu tabloya göre karar verin.
4. Ödediyseniz borçluya yazılı bildirin: Rücu hakkınızı korumak için ödemeyi borçluya bildirin ve dekontları saklayın.

Sıkça sorulan sorular

Kefil olduğum kredi ödenmezse banka önce kime başvurur?

Adi kefalette banka önce borçluya başvurmak zorundadır. Müteselsil kefalette ise borçlu ödemede gecikip ihtar sonuçsuz kalırsa ya da borçlu açıkça ödeme güçsüzlüğü içindeyse, banka borçluyu takip etmeden doğrudan kefile gidebilir (TBK m.586).

Kefil olarak kredinin tamamını ödemek zorunda mıyım?

Sorumluluğunuz, sözleşmede el yazınızla yazdığınız azami miktarla sınırlıdır (TBK m.589). Bu sınır içinde asıl borç, borçlunun temerrüdünün yasal sonuçları, size bildirilmişse takip masrafları ve bir yıllık akdi faiz sizden istenebilir.

Kefilin maaşına haciz gelir mi?

Banka kefil hakkında icra takibi başlatır ve takip kesinleşirse kefilin maaşına da haciz konulabilir. Kesintinin oranını ve sırasını maaş haczi yazımızda anlattık.

Eşimin rızası olmadan verdiğim kefalet geçerli mi?

Evli bir kişi, mahkeme ayrılık kararı ya da yasal ayrı yaşama hakkı yoksa, ancak eşinin yazılı rızasıyla kefil olabilir ve rıza en geç sözleşme anında verilmelidir (TBK m.584). Ticari işletme sahibi ya da esnafın mesleki kefaleti gibi istisnalar var; somut durum için avukata danışın.

Kefalet ne zaman sona erer?

Asıl borç hangi sebeple olursa olsun sona erince kefalet de biter. Gerçek kişinin verdiği kefalet ayrıca sözleşmeden itibaren on yıl geçince kendiliğinden ortadan kalkar (TBK m.598).

Kefil olarak ödediğim parayı borçludan nasıl alırım?

Ödediğiniz ölçüde bankanın haklarına geçersiniz ve borç muaccel olunca bu hakları borçluya karşı kullanabilirsiniz (TBK m.596). Ödemeyi borçluya bildirmeyi unutmayın; bildirmezseniz ve borçlu da habersiz öderse rücu hakkınızı kaybedersiniz (TBK m.597).